شواهد و قراين متقن، از جمله گزارش هرودوت حاكى از آن است كه آيين زرتشت در اساس، آيينى توحيدى بود كه به مبارزه با شرك كهن آريايى برخاست و مغان مدافع آن بودند. بر اين اساس، آيين زرتشت را آيينى توحيدى مى دانند كه جايگزين آيين مشركانه مجوسى گرى شده است. توضيح بيشتر اين كه بر اساس معارف اصيل زرتشت، آهورا مزدا خالق خير و شر (سپنت مينو و انگره مينو) است. پس اين آيين در اصل آيينى توحيدى بوده است و از همين رو پيامبر اكرم با زرتشتيان هجر به عنوان اهل كتاب رفتار كرد و آن ها را اهل ذمه دانست.